Genel Sağlık Bilgileri

Uyuz

Bulaşıcı ve kaşıntılı bir hastalık. Uyuzun etkeni, Sarcoptes scabiei ismi verilen bir parazittir. İnsanlarda hastalık yapan, parazitin dişisidir, erkeğinden çok büyüktür ve gözle küçük bir nokta gibi görülür. Bunlar derinin boynuzsu tabakasında yerleşirler, günde 1mm yol açarlar ve bir yumurta yumurtlarlar.

   Uyuzun kaynağı hasta insanlardır. Her ne kadar attan, koyundan bulaşma olabilirse de hayvanlardan geçen uyuz çeşitleri birkaç günden fazla yaşamamaktadırlar. Uyuz etkeni, insandan insana aynı yatakta yatmak ve sıkı temasla geçer. Dolaylı bulaşma çok nadir olur, çünkü uyuz etkenleri, insan derisini ancak yatak sıcaklığında tercih ederler.

   Uyuz, her yaşta ve her çeşit insanda görülebilir. Bir ev, aile hastalığı olup, eve girince herkesi yakalar. Ev hayatının özellikleri ve bilgisizlik bulaşmayı kolaylaştırır. Uyuz; savaş, açlık, deprem ve diğer sıkıntılı hallerde artar. Uyuzda kuluçka süresinden bahsetmek doğru olmazsa da ilk gelen uyuz etkeninin çoğalarak uyuz belirtiler göstermesi için birkaç hafta geçmesi gereklidir.

   Uyuz etkeni, deri içinde tünel açarak ilerler. Bu tüneller, dışarıdan bakıldığında zikzaklı çizgiler halinde görülür. Tünelin içindeki böcek, özellikle geceleri ve sıcakta hareket eder ve bu sırada müthiş bir kaşıntıya sebep olur. Kaşınan yerler zedelenir, kanar, iltihaplanır, kabuklanır.

   Uyuz yetişkinlerde; el parmak arasında, bilekte, dirsek, koltukaltı çukuru ön yüzünde, kuşak yerinin bütün boyunca, kaba etlerde, dizlerde, meme ucunda, erkeklerde penisin uç kısmında yerleşir. Çocuklarda el içi, ayak tabanı, kulak ve yüzde de yerleşebilir. Uyuz tedavi edilmezse aylar sonra kendiliğinden iyi olabilir veya kronikleşebilir ki bu durum, bulaşmada çok önemlidir.

Tedavi
   Bütün aile bireylerine aynı anda uygulanmazsa, başarısız kalır. Tedavide; wilkinson pomat, kwell, scabin gibi liaçlardan biri kullanılabilir. Kişi, önce keseli bir banyo yapar ve banyonun ardından ilacını boynundan tırnağına kadar ovarak sürer ve elbiselerini giyer. 24 saat sonra yıkanmadan aynı şekilde ilacını sürer. 24 saat sonra da iyice yıkanır, ilaç sürülmez ve yeni elbiselerini giyer. Eski elbiselere, yatak takımları kaynatılır, ütülenir. İyileşme olmayan hallerde 7-10 gün sonra tedavi tekrarlanır. Başarılı uygulamaya rağmen 1-2 hafta kaşınma devam edebilir.

   Uyuz, evcil ve vahşi hayvanlarda da görülen bir hastalıktır. Genellikle uyuza yakalanan hayvanlarda kıllar dökülür, deride kepeklenme, kabuklanma ve şiddetli kaşıntılar olur. Hasta hayvanlarla temasta bulunan herkese bulaşan bu hastalık, özellikle seyis ve hayvan bakıcılarında daha çok görülmektedir. Hayvan uyuzu etkenleri deri içine girmedikleri için tedavisi kolaydır. İlk şart hayvandan uzaklaşmaktır.

   Ülkemizde sık rastlanan bir uyuz çeşidi de, arpa uyuzudur. Buğday, arpa, mısır, fasulye gibi hububat tozlarından bulaşır. Deride şiddetli kaşıntı ve döküntüler olur. Belirtileri 3-4 günde şiddetlenip sonra yavaş yavaş iyiliğe döner. Tedavi için sirkeli veya tuzlu su ile yıkanmak yeterlidir