Genel Sağlık Bilgileri

İnme (Felç)

İnme (Felç) beyni besleyen damarlardan birinin tıkanması veya kanaması sonucu ortaya çıkan bir hastalık tablosudur. Her iki durumda da beynin kan akımı bozulmaktadır. Tıkanan veya kanayan damarın beslediği beyin bölgesine oksijen ve gerekli besin maddeleri ulaşamaz. Sonuçta beynin bu bölgesinin vucut üzerindeki kontrolü ortadan kalkar. Hastalığın bulguları etkilenen bölgeye göre değişiklik gösterir.Beynin sol yarısı vücudun sağ tarafını, sağ yarısı ise sol tarafını kontrol eder. Konuşma merkezi ise insanların büyük kısmında beynin sol tarafında yerleşmiştir.İnme tüm dünyada bir çok ülkede en fazla ölüme yol açan ve en fazla sakat bırakan hastalıklar arasındadır. Hastaya olduğu kadar, çevresine ve topluma maliyeti oldukça yüksek bir hastalıktır. İnmelerin büyük bölümü beyni besleyen damarların tıkanıklığına bağlıdır. Küçük bir bölümü ise (%15) beyin damarlarının yırtılarak kanamasına bağlıdır.

İnme Bulguları Nelerdir?
İnme sırasında beyin damarları tıkanır tıkanmaz hemen bütün hücreler ölmez. Mümkün olduğunca erken tedaviye başlanarak bu hücrelerin fonksiyonları korunabilir. Daha önemlisi damarları etkileyen risk faktörleri ile zamanında mücadele edilirse inme gelişim engellenebilir. Bu nedenle hastalığın bazı uyarıcı belirti ve bulgularını tanımak önemlidir:

• Geçici bulanık görmeden kısa süreli körlüğe kadar değişen, bir veya her iki gözde geçici görme bozuklukları
• El parmaklarında, bütün elde, kolda, bacakta veya bütün bir vücut yarısında uyuşukluk veya güçsüzlük hissi
• Kısa süreli konuşma veya anlama bozukluğu
• Başdönmesi, görme bulanıklığı, bulantı, kusma, her iki bacakta güçsüzlük, çift görme
• Beyin kan akımında geçici bozulmalara bağlı düşme atakları
• Birkaç saat içersinde düzelen şuur bulanıklığı
  
     Bu belirtiler dakikalar veya saatler içinde düzelebilir. Bu duruma geçici iskemik atak veya ingilizce transient ischemic attack’ın baş harfleri alınarak TIA denir. Eğer uygun tedavi başlanmazsa TIA’lı hastaların üçte birinde takip eden haftalar içinde inme gelişecektir. Bu nedenle TIA gelişen hastaların hemen bir uzmana başvurmaları gerekmektedir.TIA göğus ağrısı gibi ciddiye alınmalıdır. Göğüs ağrısı kalbin, geçici iskemik atak ise beynin kan akımının bozulması sonucu ortaya çıkan bir durumdur. TIA genellikle birkaç dakika sürer, en çok 24 saate kadar uzar. Eğer 14 gün içinde tam düzelme olmazsa serebral infarkt veya tamamlanmış inme adı verilir. TIA ve tamamlanmış inme nedenleri birbirinin aynıdır. Bu nedenle TIA infarkt habercisi olarak değerlendirilmelidir. Tamamlanmış inme ortaya çıkmışsa ortaya çıkan ağır fonksiyon kaybı tamamen geriye dönmez.
  Damar Sertliği (arteriosklerozis) Nedir?
  Beynin kan akımı, damarlardaki daralma veya tıkanma sonucunda bozulur. Damar sertliği atardamarların kronik ilerleyici bir hastalığıdır. Bu hastalık damar duvarında kalınlaşma ve harabiyete yol açar.
  
  Risk Faktörleri
• Kan basıncı yüksekliği
• Kan lipidleri (yağları) yüksekliği
• Şeker hastalığı
• Gut hastalığı
• Sigara
• Şişmanlık
• Doğum kontrol hapları
  
     Kalp hastalıkları inme gelişimini tetikleyebilir. Kalp ritm bozuklukları, kalp kapakları ve kasının fonksiyon bozuklukları beyin damar hastalıklarına zemin hazırlar. Bu nedenle kalp hastalıklarının tanı ve tedavisi inme gelişimini önlemede çok önemlidir.Günümüzde risk faktörlerinin çoğu tedavi edilebilmektedir. Bunun için 40 yaş üzeri her hastanın bir hakim tarafından görülmesi ve uygun testlerden geçirilmesi önerilir. Özellikle ailede inme veya kalp krizi öyküsü varsa mutlaka uygun tetkikler yapılmalıdır. Erken önlem alınırsa damar sertliği ve buna bağlı ortaya çıkan diğer hastalıklar önlenebilir.
  Damar Sertliğini Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
  Damar sertliği damarları yıllar içinde yavaş ve sinsi şekilde etkiler. Hasta ancak damarlardaki daralma çok ilerlediği zaman bunun farkına varır. Bazı risk faktörleri damar sertliğini belirgin ölçüde arttırdığı için damar hastalığı olan kimselerin sürekli olarak koruyucu tedavi altında olmaları gerekir. Damar sertliği damarların tamamen tıkanmasına yol açmasa da buradan kopan bir parça daha uzaktali bir damarı tıkayabilir veya daralmış damar tıkanarak kan akımı kesintiye uğrayabilir.
  Damar sertliği gelişimini önlemek için veya en aza indirmek için aşağıdaki önerilere uyulmalıdır:
• Kilo verin, ideal kilonuza gelin
• Sigarayı bırakın
• Tansiyonunuzu düzenli olarak ölçtürün, yüksekse kontrol altına alınması için bir uzman hekime başvurun.
• Diyet yapın, yağlı, kolesterollü yiyeceklerden örneğin yumurta ve mayonezden uzak durun
• Kan şekerinizi kontrol ettirin, yüksekse bir hekime başvurun
• Kan ürik asit düzeyinizi kontrol ettirin
• Düzenli egzersiz yapın
• Ruhsal gerginlik yaratan durumlardan sakının
• Doğum kontrol hapı kullanıyorsanız sıgaradan uzak durun. Nikotin ve hormonların birlikte alınması genç yaşta bile inme riskini arttırır.
  
  İnmeden Sonra ne Yapılmalıdır?
  İnme beyin hastalığıdır. Hastalar mutlaka beyin hastalıkları uzmanı, nörolog, tarafından görülmelidir. Nörolog hastanın şikayet ve muayene bulguları ile beynin etkilenen bölgesini belirler. Tanıyı kesinleştirmen için bazı tetkikler ( beyin tomografisi, beyin MR’ı, boyun damarları doppleri gibi) ister. Bunların sonucunda nedeni ortaya koyarak uygun tedaviye başlar.
  
  İnme Nasıl Tedavi Edilir?
     Beyinde kan dolaşım bozukluğuna bağlı olarak nörolojik belirtiler geliştiği zaman hiç gecikilmeden acil tedavi uygulanmaya başlanmalıdır. Beyin dokusunun dolaşım bozukluğuna tahammülü çok azdır, birkaç dakika ile sınırlıdır. Kalp krizi gibi inme de çok acil bir durumdur.En önde gelen amaç, kalbin kan atım gücünü ve kan basıncını düzenleyerek beynin kan akımının normala dönmesini sağlamaktır. Damar tıkanıklığına bağlı harabiyeti aza indirmek için kan akışkanlığını arttırıcı bazı ilaçlar kullanılmaktadır. Bazı hastalarda damarı tıkayan pıhtının eritilmesi için ilaç verilmektedir. Ancak bu uygulama hasta çok kısa sürede hastaneye ulaşmış ve merkez iyi gelişmişse yapılabilmektedir.Beyinde kan dolaşım bozukluğuna bağlı nörolojik ilaç tedavisi dışında fizik tedavi çok yararlıdır ve olabildiğince erken başlanmalıdır.