Genel Sağlık Bilgileri

İshal

Tanım
   İshal dışkının sıklığında, miktarında ve hacminde bir artma olarak tarif edilir. İshal bir hastalık değil , değişik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilen bir belirtidir.

Doktorunuza başvurun

• siyah renkte veya kanlı dışkılama varsa
• karın ağrısı şiddetli ise
• kuru deri , kuru ağız , kalp hızı artışı , konfüzyon , anormal deri turgoru ( deri hafifçe sıkıştırılıp bırakıldığında normal gerginliğine ulaşması biraz zaman alır ) , zayıflık , bebeklerde fontanel çöküklüğü gibi dehidratasyon belirtileri varsa
• ishal dört günden fazla sürmüşse
• fışkırır tarzda ishal , kanlı ishal , tenesmus ( dışkılama hissinin olması ama dışkılayamama ) , yüksek ateş veya titremeyle ateş gibi diğer belirtiler varsa ...
  
  Nedir
     İshalin çoğunluğu barsak enfeksiyonundan kaynaklanır. İshalin yaygın formları “gastroenterit” adı altında toplanır. Bu durum kusmayı içerebilir ve sıklıkla okullarda , mahallerde ve ailelerde küçük epidemiler yapabilir. İshalin çoğu birkaç günde tedavisiz iyileşir. Bazı ilaçlar ishale sebep olabilir veya ishali daha da kötüleştirebilir.
  
  Sık rastlanan nedenleri
  
  akut ishaller
• bakteri , asalak , virüs kökenli enfeksiyonlar
• besinlerle alınan stafilokoklara ve toksinlerine bağlı olanlar
• salmonelloz
• şigelloz
• virüslerin etken olduğu mide-barsak iltihapları
• enfeksiyon dışı nedenlere bağlı ishaller
• aşırı besin alımı ( alkol , katı ve sıvı yağlar )
• besin zehirlenmesi ( mantar vb )
• zehirli madde alımı ( kimyasal maddeler )
• antibiyotiklere bağlı barsak enfeksiyonları
  
  kronik ishaller
• genel bozukluklar
• sistemik hastalıklar ( hipertiroidizm , üremik sendrom , vücudun şeker dengesini yeniden kuramadığı şeker hastalığı , vitamin eksiklikleri)
• başka bir hastalığın tedavisi sonucunda oluşan ishaller ( antibiyotikler , kemoterapi , barsak yumuşatıcılar , midenin bir bölümünün alınması , barsağın bir bölümünün alınması , dölyatağı boynu kanserlerinin tedavisinde ışınlama sonucu oluşan düz barsak ve sigmoid kolon iltihabı vb. )
• kalın barsak hastalıkları
• amipli dizanteri
• ülseratif kolit
• kalınbarsak ve düzbarsak iltihabı
• ince barsak hastalıkları
• bölgesel ince barsak iltihabı
• emilim bozukluğuna bağlı ishaller
• ruhsal bozukluklar
• kalınbarsağın sinirsel hastalığı
• salgıya bağlı hastalıklar ( mukoza koliti )
• barsak hareketlerinin düzensizliği ( aşırı duyarlı kalınbarsak )
  
  İlk yaklaşım
• vücudun su ve tuz dengesini sağlamak amacıyla damar yoluyla tuzlu su eriyikleri verilir.
• daha hafif olgularda tedavi beslenme önlemleriyle uygulanır. Açık çay , çiğ elma ya da havuç püresi , pirinç lapası , hafif tuzlu sebze çorbası ile birlikte pirinç suyu verilir.
• ilk 24 saatte yeterli su ve öbür sıvıların verilmesi gerekir. Daha sonra sıvı miktarı vücudun su gereksinimine göre ayarlanır.
• akut ishal nöbetlerinde , kronik ishale yolaçan öteki kalınbarsak hastalıklarında ( ülseratif kolit ve divertikül hastalığı ) yada iltihaplarında posası az bir diyet uygulanır.
• az posalı beslenme
• içecekler
  izin verilen : açık çay , malt , orta derecede gazlı içecekler
  izin verilmeyen : soğuk ve alkollü içecekler , koyu kahve , çay , kakao
• süt
  izin verilen : hastanın uyumuna bağlı olarak az miktarda , sıcak süt verilebilir.
  izin verilmeyen : hastalığın akut evrelerinde
• et-balık
  izin verilen : iyice ezilmiş olarak dana , sığır , tavuk , kuzu etleri önerilir. Taze ve derin dondurulmuş balık türleri.
  Balık ve etlerin hazırlanması : haşlanmış , ızgara , çok az yağ ve baharat eklenmiş, fırınlanmış olarak yenebilir.
• ekmek , hamur içi , pirinç ve öteki tahıllar
  izin verilen : içi çıkarılmış beyaz ekmek ya da tost ekmeği , grissini , peksimet , kraker. Küçük parçalar biçiminde pişmiş hamur işleri , az miktarlarda ( 30-40gr.) pirinç , pirinç suyu
  izin verilmeyen : çavdar ya da kepek ekmeği , ekmek içi , ağır hamur işleri , kepek unu içeren tüm besin maddeleri
• yumurta
  izin verilen : haşlanmış , rafadan
  izin verilmeyen : yağda pişirilmiş
• tatlandırıcı yağlar
  izin verilen : sıvı yağ , tereyağı ( az miktarda olmak koşuluyla )
  izin verilmeyen : hayvanların iç yağları
• tatlılar , şekerli gıdalar
  izin verilen : marmelat , meyve jöleleri , kremasız kuru bisküviler , sütlü kremalar , hafif hamur işleri
  izin verilmeyen : kremalı pastalar , yumurta ya da kuru meyve içeren kremalar , çikolata , dondurma
• az lif içeren ve önerilecek yeşil yapraklı sebzeler : kuşkonmaz ( uçları ) , pancar , karnabahar , soğan , dereotu , hindiba , marul , patates , bezelye , domates , kereviz , ıspanak , kabak
• verilmesi doğru olmayan besinler : enginar , lahana , Brüksel lahanası , yeşil fasulye , mercimek , kuru bezelye , kuru fasulye , yeşil biber
• önerilen meyveler : kayısı , ananas , portakal , muz , kavun , elma , şeftali , greyfurt
• sakıncalı meyveler : kuru meyveler , üzüm , hurma , taze incir , böğürtlen , armut
• ishalin tedavisinde , barsaktan suyun geri emilimini uyaran maddeler ( glikoz , pirinç lapası , bizmut bileşenleri ) kullanılır.
• antibiyotiklere ancak barsağın derin katmanlarını etkileyen , kanlı-mukuslu ishallere neden olan enfeksiyonlarda başvurulur.
• ağır su kaybı ile seyreden biçimlerde , toplardamar yoluyla fizyolojik tuzlu su ya da şekerli su eriyikleri verilir.
• çocuklarda ishal tedavisinde besinler az ve sık verilir , ayrıca kilo başına 24 saatte en az 150 ml sıvı alınmalıdır. Beslenmedeki yağ miktarı da azaltılmalıdır.