Genel Sağlık Bilgileri

Diyabet (Şeker Hastalığı)

Diyabet, başta karbonhidratlar olmak üzere protein ve yağ metabolizmasını ilgilendiren bir metabolizma hastalığıdır ve kendisini kan şekerinin sürekli yüksek olması ile gösterir. Diyabet hastalarındaki temel metabolik bozukluk, kan yoluyla taşınan glükozun(şekerin) hücrelerin içine girememesidir. Normal koşullarda besinlerden elde edilen veya karaciğerdeki depolardan kana salınan glükoz pankraeas tarafından salgılanan İNSÜLİN hormonunun yardımıyla hücre içine girer ve orada yakılarak enrjiye dönüşür. Hücrelerin üzerinde değişik maddelerin girmesine izin verilen "kapılar" vardır. Bu kapılar normalde kilitlidirler ve uygun "anahtar" varlığında açılırlar. Diyabet, hücrelerin üzerindeki glükoz "kapısının" açılamaması durumudur. Bu örnekten ilerlersek diyabet, anahtar işlevi gören İNSÜLİN hormonu yetersizliğine ve/veya insülinin etkilediği reseptörlerin( hücre kapısındaki kilidin) bozukluğuna bağlı gelişmektedir.

Kaç tip diyabet vardır? Diyabet sıklığı ne kadardır?
   Nedenlerine göre bir çok diyabet tipi olmakla birlikte Diyabet vakalarının çok büyük bir kısmını Tip 1 ve Tip 2 Diyabet vakalrı oluşturmaktadır. Tip 1Diyabet daha çok çocuklarda ve genç erişkinlerde görülür. Tip 1 Diyabet, pankreasta bulunan ve insülin ürten beta hücrelerinin otoimmün bir süreç sonunda zedelenmesi ile maydana gelmektedir. Hastalar, mutlak veya görece bir insülin yetersizliği olduğundan ömür boyu insülin hormonunu dışardan(enjeksiyon yoluyla) almak zorundandırlar. Bu nedenle Tip 1 Diyabet İnsüline Bağımlı Diyabet ( Insulin Dependent Diabetes Mellitus=IDDM) olarak da isimlendirilmektedir. Genel olarak toplumdaki diyabet vakalarının %10'unu Tip 1 Diyabet vakları oluştumaktadır. Çocukluk çağında Tip 1 Diyabet sıklığı ülkeler(bölgeler) arasında farklılık göstermekte ve her yıl 15 yaş altındaki 100.000 çocuktan 1-42'sinde diyabet gelişmektedir. Tip 1 Diyabet sıklığı genel olarak kuzey ülkelerinde daha sık görülmektedir.

   Tip 2 Diyabet, sıklıkla erişkinlerde ve obes(şişman) kişilerde görülmektedir. Tip 2 Diyabetli hastalarda insülin salgılanmasındaki yetersizlikten çok dokulardaki insülin reseptörlerindeki rezistans(direnç) sonucunda glükoz metabolizması bozulmaktadır. Tip 2 diyabetin kuvvetli bir genetik yatkınlık zemininde geliştiği bilinmekle birlikte, genetik mekanizmalr tam olarak aydınlatılamamıştır. Tip 2 Diyabetliler hastalıklarının başlangıcında ve sıklıkjla çok uzun bir süre insülin ihtiyacı olmaksızın yaşamlarını sürdürebilmektedirler. Bu nedenle Tip 2 Diyabet İnsüline Bağımlı Olmayan Diyabet( Non-Insulin-Dependent Diabets Mellitus= NIDDM) oalrak da isimlendirilmektedir. Genel olarak erişkin nüfusta %4-8 oaranında Tip 2 Diyabet görülmektedir.

Diyabetin Bulguları Nelerdir?
   Diyabete bağlı klinik bulgular vücuttaki karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasının bozulmasına bağlıdır. İnsülin eksikliği ve/veya insülin direnci nedeniyle hücrelere giremeyen glükoz belli bir swerum düzeyini(180mg/dl) aştığında idrarala atılmaya başlar. Böbreklerden atılan glükoz beraberinde sıvı atılımını da arttırır ve sonuçta ÇOK VE SIK İDRAR YAPMA(POLİÜRİ) olur. Vücut, Poliüri ile olan sıvı kaybını karşılamak için ÇOK SU İÇİLİR ve bu da POLİDİPSİ olarak isimlendirilir. Organizma, enerji kaynağı olarak glükozu kullanamayınca bir taraftan İŞTAH ARTMASI diğer taraftan yedek enerji depoları olan yağlar ve proteinler yıkılmaya başlar ve bunun sonucunda iştah artmasına rağmen KİLO KAYBI olur. Bu klasik bulguların dışında diyabet hastalarında ÇABUK YORULMA, GÖRME BULANIKLIĞI, SIK DERİ İNFEKSİYONU, KADINLARDA VAGİNAL MANTAR ENFEKSİYONU gibi bulgular da görülür.

Diyabeti kontrol altında tutmak
   Diyabet hastası olmak hayatınızı yaşamanıza engel olmamalıdır. Ancak bir yandan yaşamda istediklerinizi gerçekleştirirken, bir yandan da diyabeti idare etmesini öğrenmeniz gerekir. Unutmayın bilgi çok önemlidir. Diyabet hakkında bilmeniz gereken her şeyi öğrenin.
Diyabet tedavisinde en önemli amaç kan şekeri düzeyini kontrol altında tutmaktır. Eğer bu kontrol başarılı bir şekilde sağlanırsa, ileriki yıllarda ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşma riski azalır. Diyet, egzersiz, ilaçlar (tablet veya insülin olarak) ve her gün kan şekerini ölçmek tedavinin ana unsurlarıdır. Tansiyonu ve kan yağlarını kontrol altında tutmak da diyabet tedavisinde çok önemlidir. Doktorunuza veya diyabet kliniğine düzenli olarak gidin. Diyabet yüzünden ortaya çıkabilecek diğer sağlık sorunlarının erken teşhisi, bunlarla mücadeleye katkıda bulunacaktır.

Dikkat edilecek noktalar
   Diyabet hastası olduğunuz için dikkat etmeniz gereken bazı şeyler vardır. Bunları şöyle sıralamak mümkündür:
1) Enfeksiyonlara daha açık olabilirsiniz, bu yüzden aşılarınızı yaptırmanız önemlidir.
2) Basit bir ameliyat için bile olsa hastaneye yattığınız takdirde diğer hastalardan farklı ve özel bakım gerekecektir.
3) Tehlikeli sporlar yapıyorsanız, özel önlemler gerekir.
4) Yorgunluk giderici ilaçlar kullanmak sizin için tehlikeli olabilir.
5) Gıda ve yemek konusunu sağlıksız bir şekilde saplantı haline getirmek, özellikle diyabetli genç kızlarda yeme bozukluklarına neden olabilir